Lug'at
Kursdagi asosiy atamalar alifbo tartibida.
- Affin shifri
- x = (a·t + b) mod m formulali almashtirish shifri. →
- Alfavit
- Axborotni kodlash uchun ishlatiladigan chekli belgilar to'plami.
- Autentifikatsiya
- Foydalanuvchi, jarayon yoki qurilmaning haqiqiyligini tekshirish.
- Avtorizatsiya
- Subyektga tizimda vakolat va resurslar berish.
- Bir tomonlama funksiya
- y = f(x) ni hisoblash oson, x ni y bo'yicha topish amalda imkonsiz bo'lgan funksiya.
- Brute force
- Barcha mumkin bo'lgan kalitlarni ketma-ket sinab ko'rish hujumi.
- Chastota tahlili
- Harflarning uchrash chastotasiga asoslangan kriptotahlil usuli (al-Kindiy, IX asr).
- Deshifrlash
- Kalit yordamida shifrmatnni ochiq matnga qaytarish.
- Diskret logarifm
- gx ≡ y (mod p) da x ni topish masalasi.
- EKUB
- Eng katta umumiy bo'luvchi; Evklid algoritmi bilan topiladi.
- ERI
- Elektron raqamli imzo — hujjat va yopiq kalitga bog'liq kriptografik imzo.
- Eyler funksiyasi φ(n)
- 1 dan n gacha n bilan o'zaro tub sonlar soni.
- Faktorlash
- Sonni tub ko'paytuvchilarga ajratish.
- Gibrid shifrlash
- Xabar simmetrik, seans kaliti nosimmetrik algoritm bilan shifrlanadi.
- Identifikatsiya
- Foydalanuvchini identifikatori (nomi) bo'yicha aniqlash.
- Kalit
- Algoritmning aniq maxfiy holatini belgilovchi parametr.
- Kerkxoffs tamoyili
- Xavfsizlik algoritm sirligiga emas, kalit sirligiga asoslanishi kerak.
- Kriptobardoshlilik
- Kalitsiz shifrni ochish qiyinlik darajasi.
- Kriptografiya
- Axborotni shifrlash usullari haqidagi fan (yun. kryptos — maxfiy, grapho — yozaman).
- Kriptologiya
- Kriptografiya va kriptotahlilni birlashtiruvchi fan.
- Kriptotahlil
- Kalitni bilmasdan shifrni ochish usullarini o'rganuvchi yo'nalish.
- MITM
- «O'rtadagi odam» hujumi — hujumchi ikki tomon orasida turib, xabarlarni almashtiradi.
- Nol bilimli isbot
- Sirni oshkor qilmasdan uni bilishni isbotlash (Feige–Fiat–Shamir).
- Nosimmetrik tizim
- Ochiq va yopiq — ikki xil kalitli kriptotizim.
- Ochiq kalit
- Hammaga e'lon qilinadigan kalit; shifrlash yoki imzoni tekshirish uchun.
- O'zaro tub sonlar
- EKUB i 1 ga teng bo'lgan sonlar.
- PKI
- Ochiq kalitlar infratuzilmasi — sertifikatlarni yaratish, tarqatish va bekor qilish tizimi.
- Sertifikat
- Ochiq kalitning egasiga tegishliligini tasdiqlovchi, sertifikat markazi imzolagan hujjat.
- Shifr
- Ochiq matnni shifrmatnga akslantiruvchi, teskarisi mavjud akslantirishlar oilasi.
- Shifrlash
- Ochiq matnni kalit yordamida shifrmatnga o'tkazish.
- Simmetrik tizim
- Shifrlash va ochish uchun bir xil kalitli kriptotizim.
- Steganografiya
- Xabar mavjudligining o'zini yashirish san'ati.
- Teskari element
- a·a⁻¹ ≡ 1 (mod n) ni qanoatlantiruvchi a⁻¹ son.
- Tub son
- Faqat 1 ga va o'ziga bo'linadigan, 1 dan katta natural son.
- Xesh-funksiya
- Ixtiyoriy xabardan qayd etilgan uzunlikdagi «barmoq izi» hosil qiluvchi bir tomonlama funksiya.
- Yopiq kalit
- Faqat egasi biladigan kalit; ochish yoki imzo qo'yish uchun.